برای تبلیغ در وب سایت ایمیل بزنید
پربازدیدترین مطالب

کد پربازدیدترین

جان گرفتن دوباره‌ی درختان در باغ فتح‌آباد - پایگاه علمی سرگرمی و تفریحی آموزش درآمد کارآفرینی خلاقیت هنر خوداشتغالی
X
تبلیغات
رایتل

جان گرفتن دوباره‌ی درختان در باغ فتح‌آباد

جان گرفتن دوباره‌ی درختان در باغ فتح‌آباد
باغ‌های تاریخی قسمت مهمی از میراث فرهنگی ما را شکل می‌دهند که هم‌چون مدرکی از گذشته، فرهنگ حاکم بر آن دوران، انواع گیاهان موجود و کاربردشان و نیز روند تاریخی کشت را به ما نشان داده و علاوه بر آن به‌عنوان فضایی فرح‌بخش مورد استفاده‌ی انسان‌ هستند.

باغ تاریخی فتح‌آباد کرمان از جمله باغ‌های تاریخی ایران و مربوط به دوره‌ی قاجار است که در زمره‌ی باغ‌های تفرج‌گاهی محسوب می‌شود. هدف اصلی از ساخت این باغ فراهم کردن فضایی برای گردش و تفریح صاحبان آن در خارج از شهر بوده است. در این راستا ایجاد یک پوشش گیاهی زیبا و سودمند به‌عنوان یکی از عناصر مهم سازنده‌ی باغ، از جمله ارکان مهم ایجاد این فضای تفرج‌گاهی محسوب  می‌شود. با توجه به این‌که باغ‌های ایرانی به‌عنوان یکی از سبک‌های مطرح باغ‌سازی در دنیا متعهد به کارایی، سوددهی، قناعت، صرفه‌جویی و پایداری است و نیز با توجه به خاطرات جمعی موجود بین مردم منطقه که تنوع و کیفیت پوشش گیاهی در باغ فتح‌آباد را در حد بسیار بالایی بیان کرده‌اند، جنبه‌ی سوددهی و عملکرد بالا در این باغ مانند سایر باغ‌های ایرانی آشکار می‌شود. باغ فتح‌آباد کرمان علاوه بر این‌که یک اثر هنری زیباست، با عملکرد بالایی که در استفاده از آب در سرزمین کویری ایران داشته، نهایت بهره‌برداری از آب در تولید محصولات کشاورزی و حتی تولید سایه در این اقلیم گرم و خشک را داشته است.

در آغاز سال 1393 و با شروع عملیات مرمت، باغ فتح‌آباد عمارتی نیمه‌مخروبه در میان  زمینی بایر و عاری از هر گونه پوشش گیاهی بود. این باغ پوشش گیاهی خود را به دلیل خشک شدن قنات فتح‌آباد و عدم رسیدگی از دست داده و تنها شش اصله درخت کاج در فاصله بین عمارت مرکزی و عمارت چهارفصل از آن برجای مانده بود.

در باززنده سازی پوشش گیاهی باغ فتح‌آباد، به سودمندی و کارایی این باغ مانند گذشته، به‌خصوص در تولید محصولات کشاورزی توجه شده است. علاوه بر این برای حفظ اصالت باغ ایرانی طراحی به شکلی صورت گرفته که نمونه‌ای از یک باغ تولیدی-کشاورزی با پایبندی به اصول و هندسه‌ی باغ ایرانی پدید آید. ساختاری از فضاهای مستطیل شکل با محورهای عمود بر هم یا موازی با یکدیگر که در نهایت تقسیم‌بندی‌های هندسی و منظمی ایجاد می‌کند. از گیاهان مثمر و غیرمثمر سودمند و رایج در باغ‌های ایرانی مثل درختان میوه، گیاهان دارویی، گیاهان رایج در فضای سبز و درختان پسته در مساحتی بالغ بر 140 هزار متر مربع استفاده شده است.

 

باغ میوه

باغ میوه در سمت شرق ورودی اصلی و در محدوده‌ای به‌وسعت 3.7 هکتار قرار گرفته است. دلیل احداث باغ میوه در این قسمت از باغ در وهله‌ی اول مرسوم بودن کاشت درختان میوه در باغ ایرانی به‌عنوان موثرترین شیوه‌ی سوددهی پوشش گیاهی بوده است. دلیل دیگر قرار گرفتن باغ میوه در سمت شرق ورودی باغ این بود که کرت‌بندی‌های سابق باغ در این قسمت بوده و کاشت درختان میوه را در قطعات بزرگ میسر کرده است.

این باغ در قالب 16 قطعه طراحی شده که اندازه و ابعاد این قطعات بر اساس کرت‌بندی‌های سابق و با توجه به نیازهای امروز ازجمله عبور و مرور ماشین‌آلات کشاورزی در مسیرهای میان این قطعات صورت گرفته است. در هر یک از این قطعات و گاهی در هر دو قطعه از باغ میوه اقدام به کشت یک گونه درخت میوه شده است. درختان میوه‌ی این قسمت شامل 15 اصله آلو زرد، 15 اصله آلو سیاه، 24 اصله انگور، 130 اصله انجیر، 168 اصله انار صادراتی دانه مشکی، 23 اصله به، هفت اصله توت میوه‌ای، 13 اصله خرمالو، 54 اصله هلو زعفرانی، 260 اصله زرشک خوراکی، 180 اصله زیتون، 64 اصله سیب، 36 اصله شلیل، 140 اصله گلابی و 168 اصله عناب است که در مجموع هزار و 297 اصله درخت مثمر را شامل می‌شود. از میان گونه‌های ذکر شده، برخی مانند زرشک، انار و انگور در گذشته به‌طور وسیع در باغ کشت می‌شده است؛ برخی نیز مانند آلو، سیب و گلابی به‌صورت تک‌درخت و در تعداد کم وجود داشته و برخی مانند زیتون به‌عنوان گونه‌ی جدید به باغ اضافه شده است.

درختان انگور باغ میوه در محل سابق خود یعنی در مجاورت عمارت چهارفصل کاشته شده‌اند و برای  برپا نگاه داشتن آن‌ها مثل گذشته از گودین(ستون‌های گلین) استفاده شده است که در گذشته در این قسمت از باغ وجود داشته است. انتخاب و کاشت این درختان در باغ میوه با توجه به سازگاری با شرایط کنونی اقلیمی و جانمایی آن‌ها برای کاشت در قطعات، بر اساس معیار ارتفاع و زیبایی انجام شده است. در طول مسیرهای بین برخی از این قطعات و به‌منظور فراهم کردن سایه در طول مسیر، اقدام به کاشت ردیفی از درختان اقاقیا شده است. دو قطعه در انتهای باغ میوه به وسعت نیم هکتار زیر کشت زعفران قرار دارد. در انتهای باغ به‌منظور رفع نیاز سالانه‌ی باغ فتح‌آباد به تولید و تکثیر گل‌ها و گیاهان اقدام به احداث گلخانه‌ای به مساحت 400 مترمربع در داخل زمین شده است  که مراحل آخر ساخت خود را طی می‌کند.

 

باغ گیاهان دارویی

در سمت غرب عمارت مرکزی و در زمینی مستطیل شکل، موسوم به باغ خیابان به‌مساحت دو هکتار، باغ گیاهان دارویی فتح‌آباد برپا شده است. کاشت گیاهان دارویی در باغ‌های ایرانی همیشه رایج بوده و در این سبک از باغ‌سازی در میان کرت‌ها و دور از کوشک اقدام به کاشت گیاهان دارویی می‌شده است. در این قسمت از باغ که در گذشته درختان پسته وجود داشته است، به‌منظور ایجاد تنوع در پوشش گیاهی و نیز سودبخش بودن آن و ایجاد انگیزه در بازدیدکنندگان برای حرکت به این سمت، اقدام به کاشت گیاهان دارویی در قالب طرحی منبطق با اصول و هندسه‌ی باغ ایرانی با زوایای قائم و تقسیم‌بندی‌های هندسی و منظم شده است؛ در میان آن فضایی باز برای برپایی نمایشگاه قرار گرفته است. گیاهان دارویی این بخش کلکسیونی از 100 گونه گیاه دارویی شامل گونه‌های درختی و درختچه‌ای، یک‌ساله و چندساله را در برمی‌گیرد. در آینده‌ی نزدیک تعداد این گونه‌ها با افزودن 150 گونه‌ی دیگر به 250 گونه خواهد رسید. در این قسمت از باغ علاوه بر استقرار کلکسیون با هدف آموزش و بازدید، فضایی به وسعت 0.5 هکتار به کشت گیاهان دارویی برای عرضه و فروش در قالب بسته‌بندی‌های مخصوص در باغ اختصاص پیدا می‌کند. باغ گیاهان دارویی با توجه به نیاز مبرم به وجود گلخانه به‌منظور تولید نشا برای کاشت مجدد و عرضه‌ی برخی از گونه‌ها به عموم در آینده‌ی نزدیک مجهز به گلخانه‌ای مجزا خواهد شد.

فضای سبز

فضای سبز در سه قسمت مجزا در باغ قرار گرفته است.  این سه محدوده  که شامل سمت غرب آب‌نمای اصلی مجموعه و به موازات آن، سمت غرب عمارت مرکزی موسوم به باغ گل‌خانه و در نهایت محوطه‌ی پیرامون عمارت چهارفصل می‌شود، مساحت هفت هزار متر مربع را در برمی‌گیرد. در طراحی این بخش‌ها از باغچه و قطعاتی به سبک و هندسه‌ی باغ ایرانی استفاده شده است  که علاوه بر پاسخ‌گویی به نیازهای کنونی مجموعه و کاربری‌های قرارگرفته در مجاورت هر یک از آن‌ها تا حد زیادی با طرح گذشته‌ی باغ در این قسمت‌ها هم‌سو است. هر یک از این سه بخش علاوه بر حفظ مسیر حرکت افراد پیاده، قسمت‌هایی نیز برای نشستن و بهره‌مندی از فضای موجود با دید مناسب به سمت هر یک از عمارت‌های موجود در باغ دارد. در این قسمت از باغ بیش از 32 گونه از گیاهان رایج در فضای سبز کاشته شده است.

 

باغ پسته

در ضلع شمالی مجموعه و پشت عمارت مرکزی، باغ پسته‌ای با وسعت پنج هکتار وجود دارد. سه هکتار از این باغ پسته قبل از شروع عملیات مرمت و در قالب قطعاتی بزرگ و تقریبا منطبق با شکل اولیه و تاریخی باغ کاشته شده بود  که با توجه به سودآوری قابل توجهی که در آینده خواهند داشت و جذابیتی که به خصوص برای بازدیدکنندگان خارج از استان دارد، حفظ شده‌اند. درختان پسته‌ی موجود در این بخش درختانی با عمر هشت سال هستند که پیوند زده شده و در برخی قسمت‌ها واکاری شده‌اند. دو هکتار باقی‌مانده از این قسمت نیز زمینی بایر و خالی را در برمی‌گرفت که با سه هزار اصله نهال پسته نوکاری شده است. در این قسمت از مجموعه با توجه به خشک شدن آب قنات فتح‌آباد که منبع اصلی تامین آب باغ بوده است و برای تامین آب در کل باغ، اقدام به حفر چاهی به عمق210 متر شد که آب مورد نیاز مجموعه را تامین کند. وجود املاح زیاد در آب این منطقه  و به‌طور خاص چاه حفرشده نیاز به یک دستگاه آب‌شیرین‌کن را قطعی کرد که قرار است نصب ‌شود. در مجاورت این چاه، استخری به حجم2500 مترمکعب به‌منظور ذخیره‌ی آب و ورود آن به سیستم آبیاری قطره‌ای موجود در کل مجموعه ایجاد شده است.